Marabtaa inaad noqoto QORAAGA ASBUUCA? NALA WADAAG SHEEKO KU SAABSAN QOF NAAFO AH.

Noosoo gudbi sheeko ama qoraal ku saabsan qof-naafo ah , adigoo xusaya:
1- Taariikhdiisoo kooban ,
2- Waxbarashadiisa,
3- Shaqooyinka ama farsamada cajiibka ah ee uu qabto/qabato.
4- Fariintiisa ( Waxa uu jecelyahay inuu bulshada la wadaago, sida baaaq, codsi ama guubaabin)

FG: Qofkaas wuxuu noqon karaa rag ama dumar , sidoo kale waa inaad isticmaashaa sawirkiisa oo nadiif ah waxaadna noogusoo diri kartaa:
E-mail:  hageproject@gmail.com
ama noogusoo dir facebook.

Haddii aan helno fariintaada waxaan kugusooo bandhigi doonaa page-keena.

NASIIB WANAAGSA, WAXAAN KUU RAJEYNEYNAA INAAD NOQOTO QORAAGA ASBUUCA.

Halkaan ka baro sida la iskaga daweeyo (Agoolka).

Waa maxay Dandruff?
Dandruff waxay basada ku samaysaa toxob badan oo badanaa la dareemo marka la shanlaysanayo.
Unugyada maqaarkeenna waa la cusbooneysii mar waliba oo ay duqoobaan laakiin haddii cusbooneysiinta ay noqoto mid dhakhso ah waxay keeneysaa in la dareemo unugyo badan oo dhinta kadibne loo dareemo toxob ama jirif ahaan oo ka soo daadato basada.

Dandruff-ka waxuuu kaloo ku dhacaa dadka ka shaqeeyo meelo heerkulkooda sarreeyo taasoo keenta in unugyada basada ay dhakhso is badalaan.
Dandruff-ka waxaa kaloo loo yaqaannaa "SCURF" ama caafimaad ahaan "Pityriasis Capitis"

Waxaa kaloo jira cudur loo yaqaanno "Seborrheic Dermatitis" oo ah caabuq ku dhaca maqaarka basada, wuxuuna keenaa in toxob badan uu sameeyo.

Calaamadaha dandruff-ka waxaa ka mid ah toxob cad oo basada saarsaaran ama tinta ku dhegan, basada oo leh cuncucn iyo hanbab.
Xaaladaha dandruff-ka badankood uma baahna in dhakhtar loola tago inkastoo dadka cuncunka siyaadada dareemo oo xoqa basadooda u baahanyihiin in daawo ay raadsadaan.

Maxaa keeno Dandruff-ka?
Waxa si toos ah u keeno dandruff-ka lama garanayo laakiin waxaa la isku waafaqsanyahay in nadaafad xumi aysan lug ku laheen.
Waxyaabaha keeno in dandruff-ka ay bataan ama helis uga dhigo qofka waxaa ka mid ah:

• Madaxa aan la shanleyn si joogto ah.
• Dadka xasaasiyad u leh khamiirka.
• Maqaarka oo qalalan (dadka saliidda aan isticmaalin)
• Caabuqa basada
• Isticmaal la'aanta shaambada
• Cudurrada qaar sida: Parkinson's-ka, Faalijka iyo Kaasaliimka oo yar.
• Xasaasiyad laga qaado waxyaabaha la marsado tinta
• Fangaska sida Malassezia oo kale
• Nafaqo yarida sida Zinc-ga, Fitamiin B iyo dufannada qaar.
• Diiqada iyo niyad jabka (waxaa la ogaaday in xiriir uu ka naxeeyo)
• HIV (11% dadka qabo AIDS-ka waxay leeyihiin dandruff)
• Bidaarta cudurka ee "Alopecia"

Garashada Dandruff-ka?
U ma baahnid dhakhtar si aad u gaatid in aad qabto dandruff, haddii aad leedahay toxob cad oo basadaada ku samaysantay ayaa kugu filan.
Haddii aad u baahantahay in aad dhakhtar aaddo horay u soo qaad haddii ay jiraan waxyaabo cusub oo aad bilawday in aad timaha marsato.

Maxaa lagu daaweeyaa Dandruff-ka?
Laba shay ayaa muhiim ah in la ogaado marka aad iska daaweyneyso dandruff-ka: 
1) da'daada iyo 2) heerka dandruff-kaaga.
Waxaa lagu daaweeyaa shaambooyin loogu tala galay ka hortagga iyo daaweynta dandruff-ka umana baahnid rijeeto si aad u soo gadato.
Waxaa kaloo jira shaambooyin ka hortaga dandruff-ka uu keeno fangaska.
Haddii shaambooyinka waxba iskaga garan weydo waa inaad la xiriirtaa dhakhtar si loo ogaado waxa keenay dandruff-kaaga.
Haddii ay la socdaan timaha oo khafiif ah ama daato, qoraalkaan akhriso: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,687.0.html

---

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS
WWW.somdoc.com

Infakshanka / Caabuqa Kaadi Mareenka (Urinary Tract Infection)

---

Cudurka caabuqa kaadi mareenka, oo loo yaqaanno Urnary Tract Infection (UTI), waa cudurka kaadi haysta ama kelyaha.

Maxaa keeno caabuqa kaadi-mareenka?
Caabuqa kaad mareenka waxaa laga yaabaa iney keenaan jeermisyada ka yimaada:
# Kaadi ku harta kaadi haystaada marka aad kaadiso ka dib
# Xannibaad kellida ka dhex jirta ama dhagxaan kellida gala
# Lur ka yimaada suun isku dhuujin, nigis layloon ah ama galmo
# Nadaafad darro
# Tubbo la is geliyo / Kateetar (Catheter) si ay kaadida u soo saarto.
# Saxaro gaartay cawradaada.

Waa maxay caalamadaha lagu garto?
# Gubasho ama xanuun marka la kaadinayo
# Qandho leh qarqaryo ama dhaxan.
# Kaadi badnaan ama si lama filaan ah qofka u qabato.
# Kaadi dhiig leh, daruur oo kale ah, ama ur xooggan leh.
# Xanuun dhabarka qaybta hoose ah iyo daqnasho bisqenlayda ah.
# Daal dareemid ama jirrasho

Sidee loo baaraa?
Takhtarkaagu wuxuu kuu diri doonaa baaris kaadi, kadb waxaa la ogaan karaa in infekshan ku hayo iyo heerka uu gaarsiisan yahay, marmarka qaar, waxaa dhici karto in takhtarkaagu kuu diro beeris kaadi si loo ogaado, infakshanka bakteeriyada kuu keentay nooceeda iyo daawada wax ka tari karta. (badanaa waxaa midaan dambe la sameeyaa markii caabuqa kaadi mareenka uu kaa bxi diido ama kugu soo laalaabto).

Sidee loo daaweeyaa?
Takhtarkaaga u sheeg calaamadahaaga. Daaweyntaada waxaa ka mid noqon kara:
# Cabidda ugu yaraan 8 koob oo biyo ah maalin kasta.
# Ka fogaanshada cabitaannada kafeyiintu ku jirto, sida qaxwada, shaaha iyo cabitaannada fudud.
# Antibiyootik qaadasho. Antibiyootikada oo dhan u qaado sida lagu amray ilaa ay dhaladu ka dhammaato. Haddii aadan daawada oo dhan wada qaadannin, cudurku wuu kugu soo noqon karaa ama wuu ka sii dari karaa.

Siyaabahee looga Hortagi karaa?
# Nadiifi cawradaada.
# Kaadi haystaada faaruqi dhowrkii saacadood ee kasta xataa haddii aadan dareensaneyn iney buuxdo.
# Haweeenku waa iney mar walba cawradooda biyaha horey ka soo raaciyaan oo gadaal u raaciyaan markay musqusha aadaan ka dib.
# Bannee kaadi haystaada galmada ka hor iyo ka dib.
# Xiro nigis suuf ah iyo surwaal dabacsan.
# Cab 8-10 koob oo cabitaan ah maalintiiba. Ku darso cabitaannada ay ku badan Fitamiin C, sida burtuqaalka ama casiirka karamberriga.
# Ka fogow aalkolo iyo cuntooyin iyo cabitaanno kaafeyn leh.

Aad takhtarkaaga haddii:
# Aad isku aragto calaamadaha caabuqa kaadi-mareenka kor ku xusan.
# Aad isku aragto lalabbo ama matagid.
# Aad isku aragto dhabar xanuun (wareeg xanuun)
# Ay dhibaato kaa haysato daawooyinkaaga
# Aadan daaweynta kaga soo raynin muddo 48 saacadood ama calaamadahaagu ay kaga sii daraan 24 saacadood.
FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS

WWW.somdoc.com

Xanuunka Kala-goosyada lafaha

---

Xanuun aad ka dareento kalagoysyada ma ahan wax murqaha la xiriiro haddii aad leedahay shanqar, xanuun daqnasho leh markaa dhaqaaqdo ama kalagoyska aad dhaqdhaqaajiso, waxaana keeni karo xanuun kalagoyska noocuu rabo ha noqdo, ama cillad lafaha, seedaha ama ruugagga ah.

Xanuun roomaatiisam ama riix ah ama cillad dhareerka kala goyska ku jiro.

Lafo beel ama maadada kalsiyamta ama fitamiin d-ga oo ku gu yar.

Sidaa darteed waxaad u baahan tahay in lagugu sameeyo baaritaano lagu kala hubsanaayo xanuunadaas.

Halkaan ka akhriso qoraallo ku saabsan jilba xanuunka iyo kla goysyada, si aad fikrad uga qaadato.
1- RIIXA: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,2190.0.html
2- XUBNO-XANUUN: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,403.0.html
3- JILBO-XANUUN: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,3654.0.html
4- FIBROMYALIGA: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,2543.0.html
5- DHABAR-XANUUN: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,588.0.html
6- LAFOBEEL: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,2132.0.html
7- MURQO-XANUUN: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,1436.0.html

Midda ku saabsan xanuunka naaska bidix, ma markaa jiifsatid ayaa dareemaysaa mise adigoo fadhiya xitaa haddii la dhaafo xilligii hurdada? Hurdo miyaa ku hayso mise waad soo jeedaa marka lagu qabanayo? Miisaankaaga ma culus yahay? Dhiig kar? Kolestarool ama xanuun thyroid miyaa qabtaa? mise lagaa baaray dhawaantaan?

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS

WWW.SOMDOC.COM

Waxyaabaha sababa Koolbo-aaryada iyo sida ugu sahlan ee aad iskaga daweyn karto

---

Xanuunka aad tilmaantay sida aad u dareentay ayuu u jiraa laakiin ma ahan hawo feeraha gashay oo ku dhex dhaqdhaqaaqayso inkastoo sida qofka u dareemayo ay sidaas u eg tahay iyo sida ay ku billaabataba oo ah qofka oo ay ku dhacdo dabeel qabow isagoo kulul.

Koolba-aaryo xanuunka ay soomaalida u taqaano asakiisu waa af-talyaani markii la tarjumane waxay noqonaysaa "hawa qabow", waa nooc ka mid ah infekshanka galo feeraha, waxaana afka qalaad lagu yiraahdaa "Pleurisy" wuxuuna asiibaa xuubka ama dahaarka ku harayraysan sanbabka ee loo yaqaanno "Pleura" wuuna ka duwan yahay cudurka oofwareenka ama niyuumooniyada oo iyadu sambabka ku dhacdo.

"Pleurisy" waa caabuq ku dhaca xuubka sambabka oo ah laba dahaar oo aad u khafiif ah, xanuuno badan ayaa saameyn kara xuubabkaas oo ay ka mid tahay tiibishada, markaasne waxaa galo biyo inta u dhaxeysa labada xuub, waana laga miiraa qofka.



Qofka markuu dabeel qabow ku dhacdo waxaa dhaawac gaaro neerfaha quudiyo dahaarka sambabada, isagaa keeno xanuun qofka naqaska ku dhagayo khaas ahaan markuu qufaco ama neef jiido ama hindhiso ama dhaqdhaqaaq sameeyo, intaasne waa waxyaabaha sambabada dhaqdhaqaajiyo.

Sababta loo dareemayo maxay tahay?
Sambabka markuu dhaqaaqo ama is ballaariyo wuxaa is taabanayo oo is xoqoyo dahaarkii ku hareereesnaa sambabada qofkane wuxuu dareemaa xanuun siyaado ah oo qofka neefta isku celinayo maadaama dahaarka sambabka uu leeyaha neerfo aada u badan.

Marka ugu horreyso qofka wuxuu u baahan yahay xanuun baa'biye ka dajiya hambabka ma hurka hayo, kadibne antibiotic ayaa la siiyaa muddo toddobaad ah, qofka wuu ka baxaa xanuunkaan badanaa laakiin way jiraan dad uu ku soo laalaabto.

Waxaa muhiim ah inta aadan is dhihin xanuunkaan waad qabtaa in aad hubisid xanuuno kale oo badan oo u ekaan karo sida oofwareenta, qaaxada, wadna qabadka, gaastirikada iyo kuwa kalaba.

Marka qofka way ka bixi kartaa infekshanka laakiin dhaawac neerfaha gaaray ee sambabka wuu daba dheeraan karaa, daaweyntiisuna waa in aad samaysid wax loo yaqaano "Chest physiotherapy" oo ah jimicsi loogu talagalay feeraha iyo sambabada inkastoo buugaagta aysan ku qorneyn in jimicsiga noocaan ahi lagu daaweeyo koolba-aaryada laakiin waa wax tijaabo lagu arkay oo takhaatiirta qaar ay adeegsadaan, xanuun baa'biyaha waa xal ku meel gaar ah.

Badanaa qofka xanuunkaan ka cabanayo, baaritaananda waxba laguma arko sida dhiigga iyo raajada oo kale, tan ayaa keenta in bukaanka iyo takhtarka isku wareeraan, khaas ahaan markuu qofka xanuunsan uu aaminsan yahay in hawo feeraha uga aruurtay oo ku dhex wareeganayso, takhtarkane uu dhaho hawo feeraha gasho ma jirto!!.

Talooyin:
1- Iska ilaali in aad hawo qabow isku dhigtid adigoo dhididsan ama dhar khafiif ah wata.
2- Roob ha u bixin haddii uu naxan uu wato.
3- Darbi ha ku tiirsanin qabow adigoo feero qaawan ama dhar khafiif ah xiran.
4- Adigoo kulul ha isku dhigin mukayyaf.
5- Haddii aad qubaysatid is qallaji inta aadan banaanka u soo bixin.
5- Marka ugu horreyso aa dareentid xanuunkaan la xiriir takhtar si uusan kuugu daahin.

Midda ku saabsan in xanuunka uu wareego qoorta ma madaxa uu galo taasi ma ahan mid sax ah oo jirto.

Fadlan halkaan ka akhriso xanuunada u ekaan karo koolba-aaryada: 
1- Murqo-Xanuun
2- Koolba-aaryo
3- Wadna-Xanuun
4- Wadne-Qabad
5- Gaastiriko
6- Oofwareen
7- Qaaxo / Tiibisho
FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS
WWW.SOMDOC.COM

Su'aal: Xilliga uurka iyo Haweenayda Shaqayso?

Qoraalkeenu wuxuu ku saabsan talo iyo tusaale ku socdo hooyada uurka leh oo hadane shaqaysato.

Marka su'aashu waxay tahay: Sidee haweentu u shaqaysan kartaa iyadoo shaqadaas aysan saamayn ku yeelan nafteeda iyo uurjiifkeeda?

Inkastoo haweentu marka ay uur leedahay u baahan tahay in ay hesho nafaqo iyo nasiino ku filan caafimaadkeeda iyo korriimada uurjiifkeeda, laakiin waxaa jiro hooyooyin shaq u kallaha subax kasta oo ay dhici karto in ay caruur kale biil u raadiso.

Dhibaatooyinka ugu badan hooyadu waxay dareentaa 3-da bil ee ugu horrayso iyo 3-da bil ee ugu dambayso.

3-da bil ee ugu horrayso waxay hooyadu tacbaan la noqon kartaa wallaca, halkaan ka akhriso talooyin ku saabsan la tacaalidda wallaca:http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,200.0.html

Waxay hooyadu dareemi doontaa daal iyo tabardarri aysan horay u lahayn, tan in aad la yaabtid ma ahan maadaama jirkaagu uusan awood buuxda u lahayn inuu bixiyo tamartii aad horay u bixin jirtay inta aadan uur yeelay, waxaana hooyada lagula taliyaa in ay cunto cunnooyin ka buuxaan birta si dhiig yari aysan ugu dhicin, Akhriso cunnooyinka laga helo birta:http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,1721.0.html

Waa in aad qaadataa waqtiyo kooban oo nasasho ah, isku day in aad fadhiisato meel aan buuq lahayn, iftiinkuna ku yaryahay, kabaha iska siib, cagaha meel saaro haddii aad awoodid, arrintaan waxay ku siin doontaa awood dheeraad ah.

Ku dadaal cabista biyaha badan, maadaama cadaadiska dhiigaagu uu hoos u dhici karo markaa uurka leedahay oo aadna shaqaysatid.

Waa in aad heshaa inta u dahxayso 7 illaa 9 saacadood oo hurdo ah si aad subaxii u soo toostid adigoo firfircoon oo awood u leh shaqada aad u socoto, sidaa darted, hooyada shaqaysato waa in ay hurudaa waqti hore habeenkii, marka aad jiifanayso cajirradaada kala dhexyadooda barkin gasho, tani waxay ku siin doontaa hurdo aadan ka soo toosin.

Hooyada uurka leh waa in ay qofka u shaqeeso ogaysiisaa in ay uur leedahay markii ay ka gudubto sadax bil ee hore, si qofkaas ugu turo una ogaado in aad uur leedahay, haddii aad dalbatid nasiino ama fasax dheeraad ah, tan waxay kaa cawinaysaa in niyada ay kuu dagan tahay mar walba.

Iska ilaali fadhiga iyo istaaga badan, samay lugo baxsi iyo dhaqdhaqaaq, dhakhtarkaaga kala tasho meesha aad ka shaqaysid iyo howsha aad qabatid haddii ay saamayn ku leedahay caafimaadkaaga.

Waxaa hooyada lagula taliyaa in ay fasax qaadato markii bil ay ka dhimantahay foosheeda si ay isugu diyaariso xaaladda foosha, waana muhiim in aad dhakhtarkaaga uurka toos ula xiriiri jirtay uurka aad ku shaqaynaysay.

Haddii hooyada aysan iska taxadarin oo shaqadeeda kala habaysan, caafimaadkeedane aysan ka fakarin, shaqada waxay saamayn kartaa hooyada uurka leh caafimaad ahaan iyo uurjiifka oo korriinkiisa saamayn ku imaan karto, sida dhiigyarida, miis yarida, dhicisoobidda iyo xanuuno kalaba.

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS
WWW.somdoc.com

Su'aal: Maxaa sababa qarowga iyo calwasaadka?

Qarawgga iyo argagaxa habeenkii (night terrors) waxa uu dhacaa marka qofku si kedis ah u tooso isaga oo qaylinaya, dawakhsan ama fiigsan, Calwasaadku waa markii qofku uu hurdada ku dhex hadlo (Somniloquy) ama hurdo socodka (Somnaambulism). 
Qarawgu iyo Calwasaadku waa laba arrin oo kala duwan oo si kala duwan loo maareeyo.

Labadaba caruurtu way ku dhacdaa, haddii cunuggaagu uu qabo calwasaad kaliya oo aan la socon wax kale wax dhibaato ah ma lahan wayna ka baaba'aysaa, boqolkiiba 4% ka mid ah caruurta way sii wadaan calwasaadka illaa inta ay ka qaan gaarayaan. 
boqolkiiba 50% ka mid ah caruurta oo idil way calwasaadan waqti ka mid noloshooda.

Haddii calwasaadku uu leeyahay hurdo socod oo cunugga uu ka soo istaago sariirtiisa waa arrin u baahan in laga taxaddaro maadaama laga yaabo in uu is dhawaaco ama meel ka dhaco sida balkoonada oo kale iyadoo aan laga warqabin.
Hurdo socodku waxaa dhici karto in qofka uu holwo qabsado habeenkii isagoo hurda, waa lagu kala duwan yahay, waxaa dhici karto in qofka uu dhar gashto kadibna uu ka baxo albaabka, markii lagu soo tooso shanqartiisa oo lala hadlane inusuan kuu jawaabin ayaa dhacdo maadaama uu hrudo, markii la toosiyane war uma hayo waxa uu qabanayay iyo meesha uu u socdo, dadka noocan ah waa halis hurdo socodkodoa waana in laga xiraa albaabada, lalana kaastho qof ku takhasusay cilladaha hurdada "sleep therapist"

Hadalka calwasaadku wuxuu noqon karaa hadal kooban ama hadal dheer oo laga yaabo qofka dhagaysanayo inuu fahmo ama uusan fahmin labadaba.

Calwasaadku wuxuu ku badanyahay qoysas gooni ah oo waa arrin dhaxalka la xiriirta, wuxuuna ku badanyahay carruurta da'da iskuulka ah, haddii wax kale aad ku aragtay cunuggaaga aan ka ahayn isla hadliddaas isagoo hurda markaas dhakhtar waad kaal kaashan kartaa.

Qarawgu ama calwasaadku marmarka qaar wuxuu la xiriiraa nolol maalmeedkaa maalintaas, khaasatan haddii ay ahayd maalin ka duwan maalmihii caadiga ahaa oo uu qofka daal kala kulmay ama raad ku reebtay maskaxda qofka wixii uu sameeyay, tasaale hadduu qofka la tacaamulay ama la kulmay bulsho aad u badan ama ka qeyb galay meel ay bulsho iskugu timid sida banooni daawashada, xafladaha iyo kulannada iskuulka.

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCORS
WWW.somdoc.com