Sidee iskaga daweyn kartaa Boronkiitada

Boronkiito waa soo bararidda dhinacyada marinnada hawada ee loo yaqaanno bronchioles ee ku jira sanbabada. Bararku wuxuu keenaa
dheecaan ka badan kan caadiga ah inuu sameysmo. Kaasi wuxuu xannibi karayaa maritaanka hawadu ay mari lahayd sanbabada waxaana laga yaabaa iney waxyeello u geysato sanbabada.

Boronkiito daran waxay qaadataa 2-4 toddobaad waana la daaweyn karaa.
Boronkiitada daahda waa cudur waqti dheer ee sanbabada. Waa mid ka mid ah cudurrada koox cudurro sanbabbo ah oo loo yaqaanno COPD ama cudurka sanbabka xanniba ee raaga (chronic obstructive pulmonary disease).
Waxyeelladu badanaa waxay ka sii dartaa waqti ka dib, lamana daaweyn karayo.

Calaamadaha Boronkiitada
• Qufaq is-daba-joog ah
• Daal dareemid
• Feero xanuun leh qufac ama neefsasho qoto dheer
• Neefsasho dhawaq leh
• Neefsashada oo kugu gaabata
• Jir xanuun
• Qandho ama qar-qaryo
• Cune xanuun
• San biyo ka dareerayaan ama cabbursan

Sababaha keena Boronkiitada
• Dhaawac bakteeriyo ama fayras
• Sigaar cabid
• Hawo wasaqowda
• Xajiin wax hawada ku jira laga qaado
• Cudur sanbab sida Neefta ama sababada oo dhaawacma 

Daryeelkaaga
Daryeelkaaga waxaa ku jiri kara daawooyin iyo jimicsiyo neefsasho si lagaaga caawiyo in aad si fudud u neefsato. Waxaa laga yaabaa in aad u baahato ogsijiin haddii aad qabto boronkiito daran. Daryeelkaaga waxaa sidoo kale laga yaabaa iney ku jirto:
• Ka fogaanshada hergebka iyo ifilada.
• Cabidda cabitaanno fara badan si xabka loo khafiifiyo.
• Isticmaalidda huur bixiye ama uumi bixiye.
• Isticmaalidda biyo saare iyo feero riixe si loo dabciyo xabka sanbabadaada ka imaanaya. Waa lagu bari doonaa sida taas loo sameeyo.

Si aad si Fudud ugu Neefsato
• Jooji sigaar cabidda. Habka keliya ee hoos loogu dhigi karo waxyeellada boronkiitada daran waa in la joojiyo sigaar cabidda. Marna lagama daaho in la joojiyo.
• Ha cabbin aalkolo. Waxay uga sii dartaa baahida loo qabo in qufaca iyo hindhisadu ay banneeyaan marinnada hawada. Waxay sidoo kale keentaa in jidhkaagu lumiyo dheecaanno, iyadoo xabka sanbabkaaga ku jira ka yeeleysaa mid dhumuc weyn ayna adag tahay in la soo qufaco oo la tufo.
• Ka fogaanshada waxyaabaha lura sanbabada sida wasaqowga hawada, habaaska iyo gaasaska.
• U seexo iyadoo jirkaaga qaybta kore ay kor u qaadan tahay. Isticmaal barkin ama madaxa sariirtaada kor u qaad.

Isla markiiba wac takhtarkaaga haddii:
• Ay qar-qaryo ama qandho ka sarreysa 101 darajood oo F ah ama 38 darajood oo C ah ay ku qabato
• Aad u baahato in aad in badan isticmaasho daawada neefta la isaga buufiyo ama daaweynta neefsashada
• Aad leedahay xab badan, midabku isbeddelo, ama ay aad u adkaato in uu qufac kaaga soo fuqo
• Aad isku aragto midab danbas ama buluug ah oo cusub ama ka sii daraya ee ciddiyahaaga ama maqaarka farahaaga ama afka
• Ay dhibaato kaa qabsato hadlidda ama qabsashada hawlahaaga caadiga ah
• Ay tahay in aad isticmaasho barkimo badan markaad hurdeyso ama aad billaabayso in aad ku seexato kursi si aad u neefsato habeenkii.

Si dhakhso ah u aad isbitaalka haddii:
• Aadan neeftaada heli karin
• Aad noqoto mid jahawareersan, ama aad dareento miyir beelid
• Aad feero xanuun ama feero giigsan qabtid

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS
WWW.SOMDOC.COM

Madax xanuunka joogtada ah!

waxa si toosa iigu kiciyo ma jiraan laakin wuxu aad iigu badanyahay xiliyada qaboobaha ma jiraan wax xanuuna oo kale oo aan qabaa , iyo wax daawooyin ah toona hurdadaydu way wacantahay hurdo igu filan Ayaan seexda dhib kuma qabo ,baaritaanada aan maray waxa ka mid ah sawiro X-ray madaxa iyo qoorta layga qaday iyo qaar xaga murqaha ah iyo dhabarka baadhitaanka X-Ray ga ah waxba ma qabtid ayaya dhaheen  markaa kuwa murqaha ee wax duuga ayay ii dirin qolo khaas ku ar qoorta iyo dhabarka kuwaasi waxay yidhaahdeen   qoorta dhinaca midig ta ah ayaa muruqu adkaatay taasaa keentay madax xanuunka 8 jeer ayaya yidhaahdeen walagu duugaya markaan dhamaystayna wax isbadala mahayo waa sidii uun , waxyaalah aanan marka hore kuu sheegin ee aan qabo waxa ka mid ah wareer mararka qaar kood aan dareemo khasatan hadaan kubad ciyaaro hadaan  ordo iyo wixi la mid ah , wax nabar wayn ah oo iga gaadhay ma jiro marka laga reebo dakhar yar oo yaraantaydii madaxa iga gadhay . Mudadaa shanta sano ah wakhti aan ka ladnaa ama uu yara way jirtay laakin wakhti aanan daraamini ma jirin, mar walba iyo saacad walba madaxu sidii wax mashquula ayuu guuxaya , waxaan doonaya inaan kaaga mahad celiyo jawaabtaada in badan  ayaad mahadsantihiin walaal
wixi kale ee suaalo ahna waad isoo waydiin karta walaal thnx

Re: Madax xanuun joogto ah

« Reply #3 on: November 20, 2014, 04:01:34 PM »

Way dhici kartaa in xanuunka uu a yimaado murqaha giigsan, laakiin waxaa kugula talin lahaa in baaritaan lagugu sameeyo, sababtoo ah, raajada (x-ray) badanaa seedaha margiyada qoorta warbixin fiican kama bixiso marka in lagaa saaro scan sida MRI oo kale.

Mida xigta maadaama aad tiri dhagaha guux ayaan ka dareemaa, markuu madaxa i xanuunayo iyadane in aad kala xiriirtid takhtar E.N.T oo ku taqasusay dhagaha, sanka iyo dhuunta, maxaa yeelay haddii xanuun ka jiro dhagaha, calaamadaha aad sheegaysid way yeelan kartaa.

Waxaa intaa sii dheer, calaamadaha aad dareemeyso sida murqaha giigsan, madax xanuunka muddada dheer ku soo hayay wuxuu ka imaan karo haddii ay jiraan welwel iyo stress, oo badanaa madax xanuunka noocaas ah waxaa lagu daaweeyaa daawo nafsi ah oo qofka dajisa, badanaana waxaa la arkay in madax xanuunka uu ka tago.

Ugu dambayn, taladayda waa in aad ku laabatid takhtarkaagii hore oo aad u sheegtid wax isbaal ah inaadan ku dareemin jimicsigii iyo haddii aad u baahan tahay baaritaanno dheeraad ah, haddii aad isleedahay takhaatiir kale ayaan u tagayaa iyadane waa fikrad kale, laakiin waxaad ku dadaashaa markaa takhtar u tagaysid in warbixintaada oo dhameestiran iyo madax xanuunkaaga heerarka uu soo maray muddoyinkii aad xanuunsaneyd oo dhan iyo wixii takhaatiirtii hore kugula taliyeen u sheeg oo al wadaag warbixintaas, waxay takhtar ka caawinaysaa inuu baaritaano iyo qaaban ka duwan takhaatiirtii hore kugu dayo.

---

Caafimaad ayaan kuu rajaynaynaa.

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS

WWW.SOMDOC.COM

Suáal: Jamashada laxirrirta uurka?

Jamashada waxaa caafimaad ahaan loo yaqaanaa"Pregnancy Cravings" waa arrin jirta oo haween badani oo uur leh lagu arko laakiin khuraafaad badan iyo waxyaabo aanan jirin oo caado dhaqameed u badan ayaa lagu daray.

Jamashada caadiga ah ee la yaqaano waa in hooyadu ay marka ay uurka leedahay ay jeclaato cunnooyin gooni ah sida jallaatada, barafka, raqayga, liin dhanaanta, isbaandhayska iyo waxyaabo kalaba.

Tani waa arrin jirto oo la dareemi karo, haweenta uurka leh way ka qabanaysaa waxyaabahaas oo iskama celin karto, waana in loo keenaa ama ay raadsato.

Cilmiga caafimaadka ah uma hayo fasiraad lagu fahmi karo sababta ay maskaxda haweenta uurka leh ugu dhagan tahay cunto gooni ah laakiin cilmibaarayaasha qaar ayaa sheego in ay tilmaamayso in hooyadu ay ka maqan tahay waxyaabo nafaqo gooni ah oo laga helaayo cunnooyinkaas qaar, sida haweenka ku waasho in ay cunaan dhuxusha oo la tilmaaamo in ay astaan u tahay dhiig yarida.
Marka waa laga yaabaa wax gooni ah oo cunnadaas ku jirto in ay hooyadu jirkeeda u baahan yahay, waa arrinta ugu dhow ee ay dhakhaatiirtu ku sheegaan laakiin cilmigeeda saxda ah eebbe ayaa og.

Maadaama cunno jamashadu ay tahay wax aanan keeni karin dhibaato caafimaad, hooyadu lagulama taliyo in ay iska dhaafto oo wax dhib ah looma arko.
Laakiin haddii ay hooyadu bilawdo in ay cunto waxyaabo dhibaato u keeni karo iyada ama uurjiifkeeda sida dhuxusha, dhagaxa, jeestada, goomaha, saabuunta, dhoobada iyo wixii la mid ah waa in laga celiyo oo fitamiino iyo iron/bir loogu badalo oo daawo ah haddii ay hooyadu uur leedahay.

Badanaa jamashadaan waxaa la dareemaa bilooyinka hore ee uurka, waxayna soomaalidu u taqaanaa in hooyadu ay ku wallacday cunto gooni ah, wayna kala duwanaan karaan haweenku, qofbaa laga yaabaa in uur kasta uu u baahdo cunno gooni ah, meesha qaar kale ay dhici karto in uurkiiba ay cunno gooni ah ku wallacaan.

---

Haddii aan u gudbo qeybta kale ee jamashada ee aan raad ku lahayn caafimaadka oo caado iyo khuraafad salka ku hayo waa midda aad tilmaantay oo ah in hooyadu haddii ay jamato wax in loo soo gado oo aan cunno ahayn sida dahab, saacad, dhar iyo wixii la mid ah in fooshu ay dhib noqonayso ama in waxa ay dalbatay in ilmaheedu ku sawirmayo.
Taasi ma ahan wax sax ah ee waa khuraafaat.

Ilmaha ku dhasho barta waa arrin sideeda u jirto waana wax caafimaad ahaan la yaqaano waxaana loo yaqaanaa "birthmark", ka akhriso halkaan qoraal aan hadda ka hor uga hadalnay waxay ay tahay barta ay caruurta ku dhashaan: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,760.0.html

Caado dhaqameedkaan waxaan ku arkay wadamo kale oo soomaalida wax u gooni ah ma ahan.
Waxayna ka mid tahay caadooyin badan ee lala xiriiryo uurka sida in hooyada aanan la tusin qorax madoobaad haddii kale ilmo faruuran ayay dhalaysaa iyo wax la mid ah.

Ilmaha qaabka ay u dhashaan iyo iinta ay ku dhashaan waa abuuris ilaahay kuma xirna hooyada wax ay sameysay ama wax aynan samayn intaba.

Caadooyinka noocaan ah ee aan asalka lahayn waxay mararka qaar keeni karaan in ay halis hooyada galiyaan, hadda ka hor hooyo foolan wayday ayaa waxaa la yiri waxay jamatay in ay aragto eeyadeed oo dagan meel tuulo ah, gabadhii ayaa gaari lagula cararay si ay ayeeyadeed u soo aragto si ay foosha ugu sahlanaato, markay ka soo laabatay inta ay jidka ku soo jirtay ayay dhiig baxday markay isbitaalka degmada soo gaartayne cunugii waa ku mayday!!!.

Bulshada hala wacyi galiyo khuraafaatka iyo caado dhaqameedyada caafimaadka iyo diinta u daran.
Waxaan eebe idinkaga rajaynayaa ubad caafimaad qabo.
FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS
WWW.SOMDOC.COM

Su'aal: Maxaa keeno naaso xanuunka xiliga caadada?

Naasaha oo xanuun laga dareemo xilliga caadada waa cabasho ku badan dumarka, naaso xanuunka wuxuu ka mid yahay waxyaabo badan oo la dareemo xilliga caadada.

Waxay haweenka qaar ka dareemaan naasahood xilliga caadada ka horrayso kuus wayn oo daqnasho leh oo naasahooda aysan horay ugu ogayn, tanoo loo yaqaano "Fibrocystic breast disease", waa wax aan kansar ahayn, markii caadada laga gudbane way shuuqaan oo way dhamaadaan.

Badanaa xanuunka la dareemo iyo daqnashada wax intaa dhaafsiisan ma jiraan markii dhiiga caadada yimaadane xanuunka wuu yaraadaa.

Maxaa keeno naaso bararka iyo daqnashada xilliga caadada?
Waxaa arrintaan loo saariyaa isbadallada hormoonka ku dhaco dumarka xilliga caadada soo dhawdahay, sida dabiiciga ah, hormoonka estrogen aad ayuu u kacaa kadibna si dhakhso ah ayuu ku dagaa, taas ayaa keenaysa in naasuhu bararaan, hormoonka kale ee progesterone isagane wuxuu barariyaa qanjirrada soo daayo caanaha, labadaan isbadal waxaa la dareemaa in naasuhu ku daqnadaan khaasatan markii la taabto ama wax kaa taabtaan si kadis ah.

Naasaha waxay kaloo u ekaadaan wax buuxo oo kale oo xoogaa culeys ayaa laga dareemaa, dareenkaan naasaha laga dareemo wuu sii yaraadaa kullamaa ay haweentu da' noqoto, maadaama hormoonka istarojiinka uu hoos u dhaco.

Sidee loola tacaalaa arrintaan?
Arrintaan ma ahan wax dhib keeni karo, waana wax ka dhashay isbadal dabiici ah oo qofka ilaahay ku abuuray, haddii aad isku aragtid astaamahaan soo socdo, markaas la xiriir dhakhtar:

• Kuus cusub oo naaska ka soo baxo oo aanan caadada la tagaynin
• Dheecaan ama qoyaan ka yimaado ibta naaska.
• Naaso xanuun aad ka hurdi la'dahay ama saamayn ku yeeshay nolol maalmeedkaaga.
• Kuus hal naas ka soo baxay oo aan xiriir la lahay caadada

Hadduu xanuunka aad kuugu daran yahay, waxaad isticmaali kartaa paracetamol ama ibuprofen oo xanuun baab'iye ah.
Waxaa la ogaaday in cunnooyinka uu ku badan yahay fitamiin E-ga inuu yareeyo daqnashada naasaha iyo bararkooda, waxaana cunnooyinkaas ka mid ah:

• Lowska
• Koostada
• Karootada
• Sabuulka
• Yicibta
• Avocado-ha
• Saytuunka iyo saliiddiisa

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS

WWW.somdoc.com

Sidee iskaga daweyn kartaa Sanboor?

Waa maxay Sanboorka?
Sanboorka waa xanuun ka mid ah xanuunada xajiinta ama allerjiga, wuxuu ku dhici karaa da' kasta.
Waxyaabaha kiciyo sanboorka waxaa ka mid ah: boorka, qiiqa, daawooyinka iyo cunnooyinka qaar.

Maxaa lagu gartaa?
Waxaa lagu gartaa calaamadahaan hoos ku xusan:
1- Hindhiso
2- Cuncun sanka ama indhaha
3- San-dudur
4- Cabursanaan
5- Duuf

Sanboorka waxuu la socon karaa xanuunada allerjiyada kale sida allerjiga indhaha, allerjiga maqaarka iyo allerjiga hawo-mareenka (Neefta/Xiiqa).

Inkastoo sanboorka uusan ahayn xanuun halis ah, laakiin waa dhibaato saameyn karto nolol maalmeedkaaga.
Qofka isku og sanboorka waa inuu iska ilaaliyaa waxyaabaha kiciyo sida busta, qiiqa, carafta iyo waxyaabaha kiimikada ah.

Maxaa keeno Sanboorka?
Waxaa kaloo kiciyo hargabka, cimillada qabow, cunnooyinka kulul ama dhanaanka ah, cabitaanka aashitada leh, daawooyinka sida "Asprin, Ibuprofen, daawooyinka dhiig karka iyo xittaa daawooyinka sanka lagu buufiyo oo loo isticmaalo sanboorka laftirkiisa way keeni karaan, hadduu qofka la qabsado.

Waxaa kaloo kicin kara isbadalka hormoonada jirka ku dhaca sida xilliga uurka, caadada iyo qaadashada daawooyinka ka hortagga uurka iyo welwelka / diiqada.

Ma jiraan xanuuno kale oo xiriir la leh Sanboorka?
Waxaa jiro dhowr xanuun oo ka dhalan karo ma xiriir la leh sanboorka waxayna kala yihiin:
1- Hilibka Sanka ka soo baxo, ka akhriso halkaan: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,3394.0.html
2- Caabuqa sanqada, ka akhriso halkaan: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,5636.0.html
3- Caabuqa dhagta, ka akhriso halkaan: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,546.0.html
4- Xajiinta, ka kahriso halkaan: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,532.0.html
5- Neef ama Xiiq, ka khairos halkaan: http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,351.0.html

Sidee loo daaweyn karaa sanboorka?
Sanboorka ma laga bogsado, qofkane kama baxo ee markuu kugu kacsan yahay yaa daawo dajiso ama damiso loo qaataa waana sida lagu yaqaano xanuunada allerjiga la xiriira.

Waxaa jiro daawooyin badan oo loo qaato allerjiga iyo sanboorka, waxaa kala hadli kartaa takhtarkaaga, waxaa kaloo jiro daawo dhireedyo dhowr ah oo iyagane lagu daaweeyo sanboorka.

Waxaa ku yarayn kartaa dhibaatada Sanboorka adigoo caba biyo badan, kana fogaada cabidda kafeega iyo coco-colada, waxaa kaloo isku qiiqin kartaa saliid xabad sowdada adigoo uumiga kugu baxo waxay ka mid tahay qaababka guriga la iskugu daaweeyo.

Fadlan haddii aad isku aragto qandho ama qufac ama neefta oo ku dhibayso la xiriir takhtarkaaga sida ugu dhakhsiyaha badan, waxa aad dareemayso Sanboor kaliya ma ahan.

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOMALI-DOCTORS

Waa maxay dheef-shiid xumada iyo sida loo dawen karo?

Waa maxay dheef-shiid xumada?
Daaco-Shiirka waa xaalad timaado markii calooshu aysan sidii la rabay u shaqayn taasoo caafimaad ahaan loo yaqaanno "Dyspepsia" oo ah macnaheedu dheef-shiid xumo.
Waa xaalad raagto, calaamadaheeduna ay ka mid yihiin: bog xanuun, laabjeex, daaco qurun, lalabo iyo dibbiro.
Dheefshiid la'aanta waxay badanaa ka dhalataa cudurka laab-jeexa "Reflux" ama gaaska "Gastritis". waxay marmar calaamada u tahay cudurka gaas calooleedka "Peptic Ulcer".

Maxaa keeno dheef-shiid xumada?
Haddii da'daadu ay ka badan tahay 55 sano jir oo aad isku aragto calaamadahaan aan kor ku soo xusay waxaad u baahantahay baaritaan dheeraad ah maxaa yeelay dheef-shiid xumada waxay kaloo calaamad u tahay kaankarada ku dhacdo caloosha.

Daawooyinka qaar waxay keenaan dheef-shiid xumo, haddii aad qaadato daawooyin joogto ah la xiriir takhtarkaaga si aad u ogaato in dhibaatada ay kuu keeni karaan iyo in kale.

Dheef-shiid xumada waa xaalad caan ah oo ku dhacdo 4-tii qofba 1-qof xilli ka mid ah noloshiisa.

Sidee dheef-shiid xumada ku timaadaa?
Si aan u fahanto dheefshiid xumada waxa keeno iyo qaabka ay ku timaado, waa in aad fahantaa sida jirka u shiido cunnada ugana faaidayso.
Marka ugu horreyso qofka cunno cunno, ilkaha iyo calyada waxay ka qeyb qaataan si ay cunnada u jajabin lahaayeen oo ay u jilcin lahaayeen iyadoo calyada ay ku jiraan dheecaanno u qaabilsan cunno burburinta, kadib waxay sii martaa jadiinka ama tubada cunnada marto, kadib caloosha markay gaarto waxaa lagu soo daayaa aashito loogu talagalay cunno shiidka, kadib waxaa loo sii gudbiyaa mindhicirrada yaryar oo ay howshoodu ka mid tahay sidii cunnadaa shiidan jirka uga faaidaysan lahaa, xubinta ganaca ee loo yaqaanno "Pancreas" ayaa waxay soo daysaa dheecaanno u gooni ah cuntada aad cuntay nooceeda, sida dheecaanno burburin kara borotiinka, ama sonkorta ama dufanka ama kuwa kalaba.

Markii laga dhigo wax jirka uu ka faaidaysan karo ayay ka soo gudbaan mindhicirrada oo jirka lagu soo daraa, qaar toos ayaa looga faaidaystaa qaar kalane waxaa loo sii gudbiyaa beerka oo ah warshadda u qaabilsan jirka inuu cunnada u sifeeyo, suntane ka saaro, cunnada aanan loo baahnayne lagu keydiyo.

Sidaa darteed haddii cillad ka jirto meel ka mid ah intaa ay cunnada soo martay waxaa yimaado dheefshiid xumo, Tusaale hadduu xubinta Ganaca ay xanuunsan tahay, dheef-shiid xumo ayaa imaanayso.

Dheef-shiid xumada waxyaabaha keeno waxaa ugu horreeya cudurka Gaaska oo halkaan aad ka akhrisan kartid warbixin ku saabsan:http://somalidoc.com/smf/index.php/topic,405.0.html

Takhtar la xiriir haddii aad isku aragtid:
Dheef-shiidku waa cudur sahlan oo badanaaba isk baaba'a iyadoo aan daawo loo qaadan, laakiin haddii aad isku aragtid calaamad ka mid ah calamadahaan soo socda, la xiriir takhtar sida ugu dhakhsiyaha badan:

# Haddii aad 50 sano ka weyntahay
# Hadii dhawaan aad lumisay miisaan badan adigoo ku talagalin
# Dhibaato aad kala kulantid wax laqidda
# Haddii aad leedahay matag aad u daran
# Haddii aad leedahay saxaro madaw ama dhiig leh
# Haddii aad calooshaada aad ka dareemaysid kuus ama wax adag.

Daacada dheef-shiid xumadu waxay ku xirantahay waxa keenay, daawada aad qaadato ee "Omeprazole" waa daawo lagu daaweeyo gaas calooleedku waxayna ka mid tahay daawooyinka loo isticmaalo laakiin waa haddii takhtar uu hubsaday in gaas calooleed aad qabto, dheefshiid xumadune uu kuu keenay.

Maxaa yeelay haddii dhibaato kale ay keentay dheefshiid xumadaada daawadaan "Omeprazole" wax kuu tari mayso.

Daawada Omeprazole haddii aad si qaldan u qaadatid waxaad la kulmaysaa: shuban, madax-xanuun, lalabo, calool xanuun iyo matag.
Waxyeellada qatarta ah oo ay leedahay daawadaan haddii aad joogteyso waxaa ka mid ah: xajiin, naqaska oo ku dhiba, feero xanuun, kaadi madow, wadna garaac, qandho, jarayn, cuna xanuun, maqaar fiiq, qalal, shuban fuuq bax ah, barar gacmaha iyo lugaha, cayil, tabardarri iyo aragga oo daciifo.

Talo:
Waxaad uga hortagi kartaa dheef-shiid xumo adigoo qaada tallaabooyinkaan hoos ku qoran:
# Jooji sigaar cabidda maxaa yeelay waa No-1 sababaha keeno dheef-shiid xumada.
# Haddii ay jiraan cunnooyin ay calooshaada dhibsato iska jooji.
# Ka yareey noloshaada diiqada iyo welwelka.
# Haddii aad qabto laabjeex, ha cunin cunto waqtiga aad hurdi rabo, barkin la'aanne ha jiifanin.
# Iyadoo takhtar kuu qorin ha qaadanin daawooyin lafa xanuunka sida Ibuprofen, Asprin, Naproxen iyo Ketoprofen.

Sidee uga hortagi kartaa inay neef ku qabato?

Neef ama Asma waa cudur ay marinnada hawadu ee gala sanbabadaadu ay cadhiidhi noqdaan ayna soo saaraan xab. 
Marka ay tani dhacdo, way adag tahay in aad neefsato. Waxyaabaha kicin kara neeftu in ay ku qabato waxaa ka mid ah xajiinta, hergebka, daawooyin, habaaska ama boodhka, catarka iyo baruufannada, qiiqa, kiimikooyin, jir dhis ama niyad kac.

Calaamadaha
• Neefsasho siyaado ah ama dhibaato neefsashada ka timaadda
• Xiiq ama neefsasho cod leh
• Quficid laga yaabo in ay ka sii darto habeenkii ama aroorta hore
• Feedhaha oo giigsanaan laga dareemo
• Wadna garaac
• Cune cun-cun
• Daal in aad dareento
• Madax xanuun

Waxaa laga yaabaa in aad calaamado badan oo neef ama asma aad qabto haddii aad:
• Xajiin ama xasaasiyad qabto
• Aad leedahay qof qoyska ka tirsan oo neef qaba
• Aad u nugushahay wasaqowga hawada
• Aad la kulanto qiiq
• Aad diiqo qabto 

Daryeelkaaga
Daryeelkaaga waxaa ka mid noqon kara:
• Qaadashada daawooyin kala duwan si:
? Marinnada hawadu kuugu furmaan
? Hoos ugu dhigaan jawaabta uu jidhku ka bixinayo xajiinta
? Hoos u dhigaan bararka marinnadaada hawada
? Hoos ugu dhigaan balqanka ama xabka
• Ogaanshada waxa sababa calaamadahaaga.
• Baarid xajiin.
• Isticmaalidda mitirka lagu hubiyo neefta, loogana hortago in neeftu ku qabato.
• Cabidda koob weyn oo cabitaan ah 1-2 saacadood ee kastaba. 
Tani waxay kaa caawinaysaa in xabku uu khafiifo. Xab khafiif ah way kuu fududaanaysaa in aad qufacdo oo uu kaa soo go’ o wuxuuna hoos u dhigayaa bararka sanbabadaada. Cabitaannada cad ayaa ugu fiican, sida biyaha, casiirka furutada, shaaha, maraqa ama maraq cad.
• Ka fogaanshada waxyaabaha laga sameeyo caananaha marka aad xiiq leedahay maxaa yeelay waxay ballaarin karaan xabka.

Si aad uga hortagto Neef in ay ku Qabato
• Daawada neefta mar walba wado. Qaado daawooyinka kuu qorsheysnaa xataa haddii calaamaduhu kaa tagaan.
• Ka fogow cabidda sigaarka, shiishada ama qiiqa sigaarka.
• Ka dheerow cuntooyinka, daawooyinka ama waxyaabaha kuu keenaya in calaamadaha neeftu kuu yimaadaan. Kuwaan waxaa loo yaqaannaa kiciyeyaal.
• Ka fogow taabashada dadka hergebka ama ifilada qaba.
• Naso oo cab cabitaanno fara badan marka ugu horreysa ee calaamado hergeb aad isku aragto.
• Ku neefso safaleeti ama wax kale oo la isku daboolo cimilada qaboobaha.
• Takhtarkaaga kala hadal jir dhiska si aad u xoojiso sanbabadaada.
• Diiqada iska yaree.

Isla markiiba aad cusbitaalka haddii aad:
• Isku aragto qufac, xiiq ama neefsashadu kugu adag tahay.
• Dareensan tahay in aad qaadato daawooyin ka badan kuwii uu takhtarku kuu amray.
• Heerkulka jidhkaagu uu ka sarreeyo 101 darajo F ama 38 darajo oo C.
• Isku aragto xab aan caddeyn ama kala cad ama aad ugu weyn in la qufaco.
• Dhibaatooyin ay daawooyinku keeneen qabtid sida gariirid, jahawareer, isku yaacsanaan, calool kacsan ama dhadhanka oo kugu xumaada.
• Aadan awoodin in aad sameyso hawlahaaga caadiga ah ama jir dhiska.

Isla markiiba tag ama la xiriir qeybta gargaarka dagdaga haddii:
• Aad isku aragto xiiq daran, neefsashada ama qufacu kugu adkaadaan.
• Aad isku aragto laab xanuun.
• Ay faruuryaha ama ciddiyaha faruhu boor ama buluug ku noqdaan.

Talooyin:
Xanuunka Neefta wuxuu ka mid yahay xanuunnada qofka ku raaga illaa iyo hadda lama garanayo qaab looga bogsado inkastoo ay jiraan xaalado ka caafmaada oo aan dib loogu arkay, waxaana badanaa lala xiriiriyaa jawiga oo is badalo ama qofka oo ka guuro meel uu dagganaa ama ku noolaan jiray.
Neefta waxay ku badan tahay wadamada hormaray ama caruurta ku dhalata meelaha nadiifka ah ama nadaafaddooda lagu dadaalay, sababtuna waxay cilmibaarayaashu ay sheegaan in neefta ka timaado xajiin la rabay in jirka uu la qabsado markii qofka uu yar yahay, sidaa awgeed waxyaabaha xajiinta jirka bari lahaa waa lala dagaallamadaa dunida hormartay iyadoo meel kasta lagu dhaqo ama lagu tirtiro daawooyin kiimiko ah, waxay kaloo sheegaan in wadamada wax soo saaro oo warshadaha leh in neefta ay ku badan tahay taasoo loo aanaynayo hawada wasakhaysan, sidaa awgeed waxaa jirto qaabab cusub oo aan daawo ahayn oo takhaatiirta qaar ay u adeegsadaan in lagu daaweeyo neefta.
Fadlan takhtarkaaga kala tasho neeftaada nooceeda iyo heerka ay marayso haddii aad dareento in daawooyinka aad la qabsatay ama wax ay kaa tari la'dahay.

FG: XUQUUQDA QORAALKAAN WAXAA ISKA LEH SOAMALI-DOCTORS
WWW.somdoc.com